II. İNEK KONUSUNUN GEÇTİĞİ BÖLÜM

Çalışma : Özcan ATAR

1. Elif, Lam, Mim. 2. Bu Kitap içinde hiç kuşku barındırmayan, sorumluluk bilinci¹ taşıyanlar için yol göstericidir. 3. Onlar görünmeyene inanırlar, Tanrıya yönelirler² ve kendilerine verdiğimiz kazançlardan/gelirlerden karşılıksız paylaşırlar.4. Onlar, sana indirilene ve senden önce indirilenlere, ölüm sonrasına da kesin olarak inanırlar.5. Doğru yolu bulanlar ve başarıyı yakalayacak olanlar sadece onlardır.6. Gerçeği örtenlere³ gelince; onları uyarsan da uyarmasan da hiç fark etmez, inanmazlar! 7. Allah onların kalplerini ve kulaklarını mühürlemiştir; gözlerinde de perde vardır. Onları büyük bir sıkıntı (çile)⁴ bekliyor.8. İnsanlardan bazıları da inanmadıkları halde “Allah’a ve ölüm sonrasına inandık” derler. 9. Böyle yapmakla Allah’ı ve inananları aldattıklarını sanırlar; oysa onlar sadece kendilerini aldatırlar ama farkında değildirler.10. Karakterlerinde bozukluk⁵ vardır ve Tanrı da bu bozulmayı derinleştirmiştir.Söyledikleri yalanlar sebebiyle korkunç bir acıyla yüzleşecekler.

11. Onlara “Yeryüzünde bozgunculuk yapmayın” dendiğinde, “Biz sadece düzenleyip düzeltiyoruz” derler.12. Dikkat edin, onlar bozguncudurlar ama farkında değildirler.13. Onlara: “Çıkarsızca ve içtenlikle inanın,” dendiğinde; “O akılsızların inandığı gibi mi inanalım?” derler. Asıl vizyonsuzlar kendileridir ama bilmezler. “Düşüncesizlerin (aklı ermeyenlerin) inandığı gibi mi inanalım?” derler. Dikkat ederseniz, asıl düşüncesiz kendileridir ama fark etmezler. 14. İnananlarla karşılaştıklarında “İnandık” derler; şeytan zihniyetli  arkadaşlarıyla baş başa kaldıklarında “Biz sizinleyiz, biz sadece onlarla dalga geçiyoruz” derler.15. Allah da dalga geçiyor ve onları azgınlıkları içinde bocalatıyor.16 İşte bu tip insanlar⁶ , sapkınlığı doğruluğa tercih edenlerdir. Ancak bu tercihleri onlara hiçbir fayda sağlamamış ve onları doğru bir hedefe ulaştırmamıştır.

21. O, yerküreyi size bir yerleşim yeri⁷, atmosferi⁸ de koruyucu bir tavan yaptı. Gökten suyu indirerek size kazanç/rızık sağlayacak ürünler çıkardı; o halde Allah’a ortak koşmayın.23.Kulumuza⁹ indirdiğimiz mesajdan¹⁰ şüpheleniyorsanız; haydi şimdi onun benzeri bir bölüm¹¹ ortaya koyun! Çok iddialıysanız Allah dışındaki tüm bilirkişilerinizi¹² de yardıma çağırın!24. Bunu asla başaramayacağınıza göre artık benliğini yitirmiş bir insana ve işlevsiz bir zihne çıkan o yıkıcı süreçlerden kendinizi koruyun.¹³ 25. Tanrı’yı içselleştirerek yaşayanlara ¹⁴ huzurla akan sonsuz bir hayatı müjdele. ¹⁵ Diğer boyutta¹⁶ kendilerine sunulanları¹⁷ görünce, ‘Bunları dünyadayken görüp tatmıştık,’ derler. Oysa bu sadece bir benzerlik! Öteki boyutta hatasız eşleşmeler¹⁸ vardır ve Allah merkezli¹⁹ yaşayanlar bu kusursuz sistemde kalıcıdırlar. ²⁰ 26. Tanrı, karmaşık sistemlerden örnek verebilecekken çok daha basit bir sivrisineği örneklendirmekten çekinmez. İnananlar bunun Tanrılarından gelen bir gerçek olduğunu bilir. Gerçeği örtenler ise ‘Allah bu örneği niçin verdi?’ derler. O, bu örnekle birçok kişinin yoldan sapmasına, birçoğunun da doğruyu bulmasına alan açar; aslında bu örnekle sadece, sistemi çözemeyenlerin durumunu görünür kılar.27. Onlar Allah’a verdikleri sözden dönerek gerçeğin dokusunu bozmaya çalışırlar. Tükenmişlik budur.

31. Ve Adem’e tüm kavramları (varlığın bilgisini) öğretti. Sonra onları meleklere gösterip “Kendinize güveniyorsanız  bu kavramları  Bana anlatın” dedi.32. Onlar “Seni beri tutarız, bize öğrettiğin kadardır bilgimiz. Her şeyi bilen sensin ve  Bilge sensin²⁴” dediler.33. Allah “Adem!²⁵ Öğrendiğin kavramları meleklere anlat” dedi. Adem kavramlar hakkında bilgi sununca Allah: “Size  evrenin ve yerin gizemlerini, açıkça söylediğinizi, içinizde gizlediğinizi de bilirim dememiş miydim?” dedi. 34.Meleklere, haydi ! Ademe saygı gösterin demiştik de İblis dışında hepsi saygıyla eğildi. O ise direndi büyüklük tasladı ve gerçeği kabullenemedi.35. “Âdem! Sen ve eşin bu bahçeyi yaşam alanı edinin; orada dilediğiniz her şeyden özgürce faydalanın. Ancak şu ağaca yaklaşmayın yoksa sınırınızı aşmış olursunuz” dedik. 36. Şeytan onları ayarttı ve içinde bulundukları durumdan çıkardı. Biz de “Birbirinize düşman olarak inin! Yeryüzü belli bir süreye kadar sizin için bir yerleşim ve geçimlik yeri olsun” dedik.37. Âdem, Tanrısından bir takım yakarış sözlerini öğrenince Allah da onun bağışlanma isteğini kabul etti. O,pişman olanları bağışlayandır, destekleyendir. ²⁶ 38. Biz: ‘Hepiniz bulunduğunuz konumdan çıkıp yeryüzüne geçin! Korkmamak ve üzülmemek için size gönderilen elçiye uyun! dedik. 39. İnkar edip belgilerimizi²⁷ yalanlayanlar ateşin sakinleridir; orada sürekli kalacaklardır.

40. İsrailoğulları! Size sunduğum tüm imkanları hatırlayın ve Bana verdiğiniz sözü tutun, Ben de size verdiğim sözü yerine getireyim. Sadece Benden çekinin.41. Tevrat’ı doğrulayan  Kurana inanın; onu ilk inkar eden siz olmayın. Benim belgilerimi dünya hevesleriyle değişmeyin. Sadece Bana karşı sorumlu olduğunuzu bilin.42. Bildiğiniz halde doğruyu yanlışa bulayıp gizlemeyin. 43. Zihinsel ve ruhsal yöneliminizi²⁸ kesintisiz sürdürün, arınma ve paylaşım bilincini²⁹ hayata geçirin; evrensel nizamla uyum içinde olan o bilinçlilerle birlikte siz de bütünleşin. 44. İnsanlara iyiliği emredip kendiniz uygulamıyorsunuz? Üstelik Tevratı devamlı okuyorsunuz. Aklınızı da kullanmıyorsunuz? 45.Zorluklara dayanarak³⁰ ve içten bir yönelişle yardım dileyin. Kuşkusuz bu, samimiyetle boyun eğenlerin dışındakilere ağır gelir. 46. Onlar Allah’a kavuşacaklarını ve O’na döneceklerini bilirler.47.İsrailoğulları! Size sunduğum o benzersiz imkanları ve bir zamanlar sizi tüm toplumlara örnek/öncü bir model haline getirdiğimi, aklınızdan çıkarmayın.48.Hiç kimsenin başkasını kurtaramayacağı, hiçbir torpilin sökmeyeceği, hiçbir maddi ödemenin kabul edilmeyeceği ve kimseye yardım elinin uzatılmayacağı o günden sakının. 49. Sizi Firavun’un adamlarından kurtardığımız günü hatırlayın. Onlar size en ağır işkenceleri yapıyor; oğullarınızı öldürüp kızlarınızı sağ bırakıyorlardı. Bunda Yaratıcınızdan gelen büyük bir sınama vardı.

54. Musa toplumuna:  ‘Halkım! O o buzağıya taparak kendinize ihanet ettiniz. Öyleyse sizi kusursuzca var eden kaynağa yönelin ve o ihtiraslarınızı, kirli egolarınızı devre dışı bırakın. Sistemin asıl sahibi katında sizin için en nitelikli olan budur.’ demişti. Bunun üzerine O, yönelişinizi kabul etti; çünkü O, her daim dönüşleri kabul eden ve sarsılmaz bir şefkatle yaklaşandır., kollayıcıdır. 55. Hani bir zamanlar; ‘Musa! Tanrıyı tüm çıplaklığıyla, karşımızda görmedikçe anlattıklarından asla ikna olmayacağız’ demiştiniz de, o sarsılmaz gerçekle yüzleşince o müthiş çöküş sizi aniden etkisiz hale getirivermişti. 56. Sonra, belki teşekkür edersiniz diye ölümünüzün ardından sizi tekrar dirilttik. 57. Üzerinize bulutları gölge yaparak sizi koruduk; Size sunduğumuz bu temiz imkânlardan faydalanın ve sağladığımız bu nitelikli kaynaklarla kendinizi inşa edin dedik. Onlar ise bu verileri kötüye kullanarak Bize değil, kendilerine zarar verdiler.58. Hani: “Şu güvenli bölgeye girin; orada size sunulan tüm imkânlardan faydalanın fakat bu kapıdan tevazu ve sorumluluk bilinciyle geçin; “hatalarımızdan arınmak istiyoruz” deyin biz de geçmişteki hatalarınızı telafi edelim. Zira biz, iyilik yapanların verimliliğini her zaman artırırız” demiştik. 59. Fakat sınır tanımazlar, kendilerine söylenen sözü bambaşka bir şekle soktular. Biz de çizgiyi aşanların üstüne gökten felaket yağdırdık. 60. Musa halkı için su istediğinde: “Asanla taşa vur” demiştik. Ondan on iki pınar fışkırdı; herkes kendi içeceği yeri bildi. “Allah’ın verdiği kazançtan/rızıktan yiyin, için ve yeryüzünde bozguncular olarak karışıklık çıkarmayın” dedik. 61. Hani siz, “Musa! Bir tek yemekle yetinemeyiz; bizim için Tanrına yalvar da yerin bitirdiklerinden bize sebze,salatalık, sarımsak, mercimek ve soğan çıkarsın” demiştiniz. Musa:”Daha iyi olanı, daha aşağı olanla mı değişmek istiyorsunuz? Şehre inin , istedikleriniz orada var” demişti. Üzerlerine aşağılık ve yoksulluk damgası vuruldu ve Allah’ın gazabına uğradılar. Bu, Allah’ın varoluş belgelerini inkar etmeleri ve haksız yere peygamberleri öldürmeleri yüzündendi. Çünkü isyan etmişler ve sınırı aşmışlardı. 62. Kuşkusuz Müslümanlar, Yahudiler, Hristiyanlar ve Sabiilerden kim Allah’a ve ölüm sonrasına inanır, iyilik üretirse; onların ödülleri Tanrıları katındadır. Onlara bir korku yoktur, onlar üzülmeyeceklerdir.64. Fakat yine de yüz çevirdiniz. Tanrı size iyilikle yaklaşmasa ve sevgisi üzerinizde olmasa, kesinlikle yıkılır, büsbütün kaybederdiniz.65. İçinizden Cumartesi yasağını çiğneyenleri elbette biliyorsunuz; onlara “Aşağılık maymunlar olun!³¹” demiştik. 66. Biz bunu, hem çağdaşlarına hem de sonradan gelenlere bir ibret ve sorumluluk bilinci taşıyanlara bir öğüt yaptık.67. Musa: “Allah sizden, bir inek kesmenizi emrediyor” dediğinde, “Bizimle alay mı ediyorsun?” dediler. Musa: “Böyle bir saygısızlıktan Tanrı’ya sığınırım” dedi. 68. “Tanrından rica et de kesilecek ineğin  özelliklerini bize bildirsin” dediler. Musa:”Tanrı, ineğin kart ile  körpe arasında ortaca olmasını istiyor artık siz de emri yerine getirin” dedi.  69.”İneğin rengini de sor Tanrına ” dediler. Musa:” Tanrının, semiz, sapsarı bir inektir dediğini” söyledi.70. “Bu özellikte  benzer inekler çok fazla ! Doğru ineği bulmamız için Tanrın bize biraz daha bilgi versin ”.dediler.  71. Musa: “Allah: henüz boyunduruk altına alınmamış, yer sürmemiş, ekin sulamamış, salma gezen ve kusursuz³² bir inektir diyor” dedi. “İşte şimdi oldu” dediler ve ineği bulup kestiler. Az daha ineği bulamayacaklardı.72. Hani bir kişiyi öldürmüştünüz de suçu birbirinizin üzerine atmıştınız. Oysa Allah gizlediğinizi açığa çıkaracaktı.73. “Onun (ineğin) bir parçasıyla ona (ölüye) vurun” dedik.³³ İşte Allah ölüleri böyle diriltir³⁴ ve akıl edesiniz diye size ilkelerini gösterir.74. Bu olaydan sonra kalpleriniz yine katılaştı; taş gibi, hatta taştan katı… taş vardır içinden nehirler kaynar; taş vardır yarılır da içinden su fışkırır;öyle ki bazı taşlar Tanrının azametinden yuvarlanır. Allah her yaptığınızı bilir.77. Bilmiyorlar mı ki Allah onların gizlediklerini de açığa vurduklarını da bilir?78. Onların içinde Kitabı bilmeyen “ümmiler” vardır; sadece bir takım kuruntuları (hayalleri) bilirler ve yalnızca zanda bulunurlar.79. Kendi elleriyle kitabı yazıp, sonra onu az bir bedelle değişmek için “Bu Allah katındandır” diyenlerin vay haline! Elleriyle yazdıklarından ötürü vay hallerine! Kazandıkları gelir/kazanç yüzünden vay hallerine!80. “Ateş bize sadece sayılı birkaç gün dokunacaktır” dediler. De ki: “Allah’tan bir söz mü aldınız? —Eğer öyleyse Allah sözünden asla dönmez— Yoksa Allah hakkında bilmediğiniz bir şeyi mi söylüyorsunuz?”81. Hayır! Kim bir kötülük işler ve suçu kendisini kuşatırsa; işte onlar ateşin yoldaşlarıdır, orada sürekli kalacaklardır. 82. Güven duyup inanan ve güzellik üretenler ise esenlik bahçelerinin sakinleridir; onlar da o esenlikte kalıcıdırlar..83. İsrailoğullarından şöyle söz almıştık: “Allah’tan başkasına kulluk etmeyin; ana babaya, akrabaya, yetimlere ve yoksullara iyilik edin. İnsanlara güzel söz söyleyin, yönelişi (namazı) yerine getirin, kazancınızı paylaşın.” Sonra küçük bir kısmınız dışında sözünüzden döndünüz; hala da yüz çeviriyorsunuz 84. “Birbirinizin kanını dökmeyeceksiniz, birbirinizi yurtlarınızdan sürüp çıkarmayacaksınız” diye de kesin bir söz almıştık; siz de buna bizzat tanıklık ederek kabul etmiştiniz.85. Ama siz bugün hala birbirinizi öldürüyor, aranızdan bir grubu yurtlarından sürüyor, onlara karşı suç ve düşmanlıkta ittifak ediyorsunuz. Üstelik onları yurdundan çıkarmak size en baştan yasaklanmışken, esir düşüp önünüze geldiklerinde bir de fidye pazarlığına girişiyorsunuz. Yoksa siz yaşam kılavuzunun işinize gelen kısmına güvenip, işinize gelmeyeni örtbas mı ediyorsunuz? İçinizden bu iki yüzlülüğü yapanların payına, dünya hayatında derin bir aşağılanmadan başka bir şey düşmez. Boyut değiştiklerinde ise o yıkıcı azabın en şiddetlisine teslim edilirler. Tanrı, yaptıklarınızın doğuracağı sonuçlardan asla habersiz değildir.. 86. Onlar, anlık ve geçici bir dünya hayatını sonsuz bir esenlik ve derinlik boyutuna tercih ettiler. Bu yüzden üzerlerindeki o çile hafifletilmeyecek ve kendilerine hiçbir yardım da ulaşmayacaktır.. 87.Çok net bir gerçektir ki, Musa’ya yaşam kılavuzunu³⁶ vermiş, ardından da birbiri ardınca elçiler göndermiştik. Meryem oğlu İsa’yı da özel güçlerle donattık ve onu Kutsal Ruh³⁷ ile destekledik. Ne zaman bir elçi hoşunuza gitmeyen bir şey getirdiyse, büyüklük taslayarak kimini yalanlayıp, kimini de öldürmediniz mi?.88. “Kalplerimiz kılıflıdır (kapalıdır)” dediler. Hayır! İnkar etmeleri yüzünden Allah onlara lanet etmiştir; bu yüzden pek azı inanır.89. Daha önceleri inançsızlara üstün gelmek için yardım istiyorlarken, şimdi de Tevrat’ı doğrulayan Kur’an’daki gerçekleri örtüyorlar. İşte bu yüzden Tanrı, gerçeğin üzerini örtenleri dışlamıştır. 90.Egolarını tatmin için kişiliklerini sattılar! Allah’ın istediği bir insanı elçi yapmasına katlanamadılar; bu sebeple Allah’ın indirdiğini de inkâr ettiler. Böylece Allah’ın öfkesini büsbütün üzerlerine çektiler. Ne kötü bir durum!  Gerçeği örtenler için aşağılayıcı bir azap vardır 91. Yahudilere Kur’an’a inanın dendiğinde ‘Biz sadece Tevrat’a inanırız’ derler. Oysa Kur’an Tevrat’ı doğrulayan bir gerçektir. Onlara: ‘Madem Tevrat’a inanıyordunuz, niçin önceki elçileri öldürdünüz?’ de. 92. Musa size gerçekleri anlatmıştı da onun ardından siz hemen buzağıya taparak kendinize yazık etmiştiniz..”. 93. Hani bir zamanlar liderinizi Tur Dağı’na davet ederek sizden kesin söz almış: ‘Size verdiğimiz kurallara tüm gücünüzle sarılın ve vahye kulak verin!’ demiştik. Siz ise ‘İşittik ama inanmıyoruz’ demiştiniz. Bu inatçı inkârınız yüzünden o buzağının dünyalık sevgisi iliklerinize kadar işlemişti. Onlara: ‘Şayet inancınız buysa, bu inanç sizi doğruya yönlendirmiyor’ de. 94.Muhammed! Yahudilere: ‘Eğer Tanrı’nın öte yaşamdaki Cennetini tüm insanlık içinde sadece kendi ırkınıza ayrılmış sanıyorsanız, ölmeyi dileyin o halde!’ de.”95. Fakat işledikleri suçlar sebebiyle ölümü hiç istemeyeceklerdir. Tanrı, zalimlerin her durumunu çok iyi bilmektedir.96. Üstelik onları, hayata karşı insanların en hırslısı olarak bulursun; hatta o putperestlerden bile daha açgözlüdürler… Her biri bin yıl yaşamayı ister. Fakat uzun yaşamak onu azabın sıkıntısından uzaklaştırmaz. Tanrı onları takip etmektedir.

. 97.Muhammed! Cebrail’e düşman olanlara; bu Kur’an’ı senin kalbine Tanrı’dan bir enerji olan Cebrail’in sindirdiğini, üstelik bu Kur’an’ın, elinizde var olanın³⁵ aslını doğruladığını, inananlara doğruyu gösterdiğini ve müjdeci olduğunu söyle. 98. Kim Tanrı’ya, O’nun tüm kozmik³⁶ güçlerine, elçilerine; özellikle de Cebrail’e³⁷ ve Mikail’e düşmansa, bilsin ki Tanrı da o nankörlerin düşmanıdır. 99. Sana³⁸, hayatın ve varoluşun çıplak gerçeklerini ulaştırdık; onları, kendine ihanet edenlerden başkası inkâr etmez. 100.Söz verseler³⁹ de, içlerinden bir kısmı sözünden dönmedi mi? Aksine, onların çoğu söz vermenin kutsallığına inanmıyor.” 101. Allah, ellerindekini⁴⁰ doğrulayan bir elçi gönderdiğinde; kendilerine kitap verilenlerden bir grup⁴¹, gerçeği bilmiyorlarmış⁴² gibi Allah’ın kitabına⁴³ sırt çevirdiler.

1. Takvâ tek bir sözcükle karşılanamayacak merkezi bir kavramdır (İlk geçtiği 91:8’in 8 nolu notuna bkz). Japon âlim T. İzutsu’nun takvânın anlamına dair yaptığı semantik kazı, kendisini “sorumluluk” kavramına ulaştırmıştı. Bu isabetli yorum, daha sonraki çalışmalarda benimsendi. Biz takvâyı, Allah’a izafetle kullanıldığında “Allah’a karşı sorumluluk bilinci” ile, yalın olarak kullanıldığında “sorumluluk bilinci” ile karşıladık. Bazen de orijinal hâliyle bıraktık. Bunu sadece cümlenin akışı ve dil estetiği açısından değil, kavramın bağlama göre değişen vurguları sebebiyle tercih ettik.,Mustafa İslamoğlu Meali
   Bakara Suresi 2. Ayet Açıklaması,https://www.kuranmeali.com/Aciklama.php?meal=islamoglu&sureno=2&ayet=2 ↩︎
2. Nevevî (ö. 676/1277), âlimlerin salâtın kökeni ve anlamı konusunda ihtilaf ettiklerini, kavramın nereden geldiği konusunda ileri sürülen görüşlerden birinin deشيء على االقبال bir şeye yönelmek olduğunu söyler.185 Nevevî’nin bu açıklamasını onun vefatından önce kaleme alınmış ilk dönem sözlüklerinin hiçbirinde
   bulamadık. Ferâhî de salât kelimesinin شيء على االقبال bir şeye yönelmek anlamına
   geldiğini, zira النار صلي denildiğinde ateşe yöneldi, ateşle karşılaştı, ateşe girdi şeklindeki anlamların oluştuğunu ifade ederek salât kelimesini slv kökünden değil sly
   kökünden türediğini ileri sürer.Cahit KARAALP, Salât Kavramının Semantik Analizi*,İ.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi Bahar 2018 / 9(1) 173-212,https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/512801 ↩︎
3. Kafirler ↩︎
4. Râgıb el-İsfehânî’nin el-Müfredât fî Garîbi’l Kur’ân eserinde;
   A-z-b – ع ذ ب,https://www.kuranmeali.com/mobil/Aciklama.php?id=957&islem=mufredat&kok=%D8%B9%20%D8%B0%20%D8%A8 ↩︎
5. Kalplerinde hastalık vardır:(Kur’an dilinde “kalp” (kalb), göğsümüzdeki biyolojik organı değil; insanın akıl, vicdan, niyet, irade ve ahlak merkezini ifade eder. Dolayısıyla oradaki “hastalık” (merad) da tıbbi bir rahatsızlık değil; bünyesel, ahlaki ve zihinsel bir yozlaşmadır. Modern Türkçede bir insanın akıl, vicdan, niyet ve eylem bütünlüğünü tek bir kelimeyle ifade etmek istersek, bunun tam karşılığı “karakter”dir. Dolayısıyla “kalp hastalığı”, doğrudan bir “karakter bozukluğu”dur. ↩︎
6. İkiyüzlüler ↩︎
7. Ayette geçen firaş kelimesi, kabile toplumunun zihninde “üzerine rahatça oturulan, serilen döşek” anlamına geliyordu. Ancak kelimenin felsefi ve işlevsel özü, insanın yeryüzünde savrulmadan, dengede ve konforlu bir şekilde yaşayabilmesidir (yerçekimi, manyetik alan, yaşama uygun zemin). (Ö.Atar) ↩︎
8. Ayetteki semâ (gök) kelimesini “atmosfer” olarak yazdım çünkü gökyüzü dediğimiz sonsuz boşluğun dünyamızı doğrudan koruyan, meteorları eriten, zararlı ışınları süzen ve yaşamı mümkün kılan katmanı tam olarak atmosferdir. Bu tercih, metni mitolojik bir gök kubbe algısından kurtarıp, evrenin arkasındaki o muazzam ilahi mühendisliği deşifre ediyor. ↩︎
9. Hz.Muhammed ↩︎
10. Kuran ↩︎
11. Sure ↩︎
12. Ayet, edebi ve anlamsal bir yetkinliğe meydan okuyor (“Onun benzeri bir bölüm ortaya koyun”). Ortaya bir eser konacaksa, o eserin kalitesini, doğruluğunu ve dengini ancak o işten anlayan yetkililer, uzmanlar takdir edebilir. “Bilirkişi” kelimesi, karşı tarafın güvendiği o “büyük entelektüelleri”, “otoriteleri” ve “bilgeleri” doğrudan hedef alıyor. “Boş destekçileri değil, bu işin uzmanı dediğiniz kim varsa çağırın” vurgusunu çok net veriyor(Ö.Atar) ↩︎
13. Ayette geçen “yakıtı insanlar olan ateş” (vukûduhen-nâsu) tasviri, aslında insanın kendi ürettiği kötülüğün, hırsın ve egonun içinde nasıl kaybolup gideceğini anlatır. İnsan, sisteme ve gerçeğe karşı körleştikçe, bizzat kendisi o yıkıcı sürecin (ateşin) odunu haline gelir. Bunu “benliğini yitirmiş bir insan” olarak vermem,insanının kendi özüne yabancılaşmasını, ahlaki omurgasını kaybederek adeta yaşayan bir ölüye, sadece tüketen bir nesneye dönüşmesini gösteriyor. Ayetteki “taşlar” (vel-hıcâratü) ifadesi tefsirlerde genellikle kalbi taşlaşmış, idraki kapanmış insanları ya da tapılan taş putları ifade eder. Taş, tepki vermeyen, düşünmeyen, hissetmeyen, hayat belirtisi göstermeyen en alt seviyedeki maddedir. Bu kavramı “işlevsiz bir zihin” olarak deşifre ettim çünkü gerçeği bile bile örten, evrensel tasarımı görmeyi reddeden bir zihin, artık akletme ve idrak etme yeteneğini kaybetmiş, yani tabiatı gereği “taşlaşmış”, tamamen işlevsiz hale gelmiştir.. ↩︎
14. Geleneksel meallerde neredeyse otomatikleşmiş bir refleksle geçen “İman edip salih amel işleyenler” (Âmenû ve amilûs-sâlihât) kalıbını “Tanrı’yı içselleştirerek yaşayanlar” şeklinde karşılayarak metne inanılmaz bir dikey derinlik katıyor.Geleneksel dilde “iman etmek” çoğu zaman sadece dil ile ikrar edilen, zihnen onaylanan dogmatik bir kabule indirgenir. Oysa Kur’an’ın hedeflediği iman, bir bilginin insanın ruhuna, karakterine, her bir hücresine sızması ve orada kök salmasıdır. ↩︎
15. Irmakların Akması” Fiziksel Değil, Ruhsal Bir Durumdur (Semantik Deşifre)
    Çölün ortasındaki bir toplum için “altından ırmaklar akan yeşillikler”, konforun, ferahlığın ve nihai huzurun zirve noktasıydı. Ancak insanlık geliştikçe ve dil olgunlaştıkça biz anlarız ki, oradaki asıl ödül su kütlesi veya coğrafi bir konum değil; o sahnelerin insan ruhunda yarattığı “kesintisiz dinginlik, pürüzsüzlük ve mutlak huzurdur.” Nehirlerin o doğrusal ve pürüzsüz akış eylemini doğrudan insanın varoluşsal durumuna transfer ederek “huzurla akan” dedim. Bu, lafızdan manaya geçişin bir örneğidir. “Cennet” Kelimesini “Sonsuz Bir Hayat” Olarak Evrenselleştirmek Cennet kelimesi köken olarak “bitki örtüsüyle gizlenmiş bahçe” anlamına gelse de, Kur’an’ın bütününde vaat edilen şey zamandan, mekandan, yaşlanmaktan ve tükenmekten münezzeh bir kalıcılıktır. Bunu dar bir mekansal sınırla “bahçeler” diye çevirmek yerine, insanın ruhsal olarak ulaşacağı o en üst aşamayı “sonsuz bir hayat” olarak tanımladım ve metni mitolojik bir ödül algısından çıkarıp evrensel ve varoluşsal bir vaat haline getirdim (Ö.Atar). ↩︎
16. Yeni yaşam formunun yaşanacağı yeri “orada” diye bir konum gibi vermek yerine, bilincin ve varoluşun tamamen değiştiği, zamanın ve mekanın bizim bildiğimiz sınırların ötesine geçtiği o üst evreni “diğer boyutta” şeklinde tanımladım. ↩︎
17. Orijinal metindeki semerah (meyve/ürün) kelimesi, literal okunduğunda akla sadece ağaçtan koparılan yiyecekleri getirir.Oysa yüksek felsefi algısı olan müfessirler (Elmalılı, Dehlevî ve Kuşeyrî gibi)buradaki meyvenin “yapılan salih amellerin, dünyada ekilen ahlaki tohumların öte dünyadaki somut meyveleri, yani ruhsal sonuçları ve ödülleri” olduğunu belirtir.ödülü sadece mideye hitap eden bir besin olmaktan çıkarıp, o boyutta insanın idrakine, ruhuna ve varlığına sunulan tüm o kozmik nimetleri ve vizyonları kapsayacak bir genişliğe kavuşturdum. ↩︎
18. Geleneksel çeviriler “Onlar için orada tertemiz eşler vardır ve onlar orada ebedidirler” olarak çevirirler. Eş kelimesi genç kız algısı yaratmaktadır. Bu Allahın vermek istediği algı değildir. Arapçadaki ezvâc (zevc kelimesinin çoğulu) sadece “karı-koca” anlamına gelmez; “çiftler, benzerler, bir şeyin diğer parçası, matrisler veya birbiriyle tam uyumlu yapılar” demektir. Mutahharah ise kirlerden, kusurlardan ve eksikliklerden arındırılmış demektir.diğer boyutta insanın ruhuyla, bilinciyle, arzularıyla ve evrensel sistemle olan bağının hiçbir sürtünme, hata, çatışma veya uyumsuzluk barındırmayacağını anlatıyor. Ruhun kendi hakikatiyle ve çevresiyle olan o “kusursuz rezonansını”en iyi ifade eden “Tam eşleşme” tamlamasıdır.(Ö.Atar) ↩︎
19. Kendi egosunu, hırslarını veya geçici otoriteleri değil, varoluşun asıl kaynağını (Allah’ı) hayatının merkezine koyan insanı tarif etmek, “iman” kavramının modern düşüncedeki tam karşılığıdır.(Ö.Atar) ↩︎
20. Ayetteki “fîhâ hâlidûn” (orada kalıcıdırlar/ebedidirler) ifadesini, kuru bir zamansal sonsuzluktan çıkarıp sistemsel bir sürekliliğe bağladım.Evrensel tasarımla ve yaratıcı güçle uyumlanan (Allah merkezli yaşayan) bir varlık, o sistemin dışına itilmez. Sistemle birleştiği için, o “kusursuz sistemin” kalıcı, sarsılmaz ve eskimiyen bir parçası haline gelir. Yok oluşa veya 24. ayette bahsettiğiniz o “yıkıcı süreçlere” mahkum olmaz. (Ö.Atar) ↩︎
21. Arapçadaki “seb’a” (yedi) kelimesi, o dönemin dil kültüründe sadece matematiksel bir “7” sayısını değil, aynı zamanda “çokluğu, katmanlılığı, sınırsızlığı ve mükemmelliği” ifade ederdi. “Semâvât” (gökler) ise dünyamızın dışındaki tüm o devasa evren mimarisidir.Geleneksel mealler bunu “yedi kat gök” diye çevirdiğinde, modern insanın zihninde üst üste dizilmiş somut tabakalar gibi mitolojik bir imaj canlanabiliyor. (Özcan Atar) ↩︎
22. Diğer boyutta bir olay yaşanmış bu olay Hz.Muhammede anlatılıyor onun üzerinden elbette tüm insanlara “hatırlatılıyor” muhtemel bu olaya şahit olduk fakat boyut değiştirince zaman mekannın içine sıkışınca olayı haırlayamamaktan kaynaklı anlatma/hatırlatma var.(Ö.Atar) ↩︎
23. Temsilci kelimesi Allah’ı temsil etmek olarak algılanmamalı kendinden önce yaratılmış varlıkların GELİŞMİŞ devamı ya da Gelişmeye açık devamı. Bilmediğimiz bir zaman ve boyutta İLKEL İNSANLARIN varlığı söz konusu gibi. (en doğrusunu Tanrı Bilir) Adem görüntü olarak İLKEL İNSAN GİBİ fakat BİLİNÇLİ AKLI OLAN mükemmel yaratılmış bir varlık.Temsili DEVAM anlamında anlarsak İLKEL İNSANIN gelişmiş HALİ. (Ö.Atar) ↩︎
24. Geleneksel meallerdeki “Şüphesiz sen hakkıyla bilensin, hüküm ve hikmet sahibisin” şeklindeki ağdalı ve hantal kalıp yerine duru Türkçe cümle kullandım. Hikmet (hakim) kelimesi yerine BİLGE Türkçe kelimeyi yazdım. Çünkü BİLGE Sadece kuru bir bilgiye sahip olmayı değil; o bilgiyi en kusursuz, en dengeli, en estetik ve en adil şekilde uygulamayı ifade eder.(Ö.Atar) ↩︎
25. Ey ! Nidası Türkçede bu metinlerde kulllanılmaz. ↩︎
26. “Yakarış sözlerini öğrenince” şeklinde düzenlemem; olayın bir lafız teslimatı değil, bir öğrenme, idrak etme ve içsel bir yöneliş süreci olduğunu belitmek içindi.Tövbe” kelimesi modern Türkçede bazen sadece dille söylenen mekanik bir kalıba (“tövbe tövbe” demek gibi) indirgenebiliyor.Bunu “bağışlanma isteği” olarak açarak açarak, Adem’in içinde koptuğu o samimi ruhsal fırtınayı ve iradi yönelişini daha net belirtmek istedim. , ↩︎
27. BELGE değil BEL-Gİ ↩︎
28. Zihinsel ve ruhsal yöneliminizi kesintisiz sürdürün” (Ve ekîmûs-salâte): Fatiha 5 ve 6’da yönelmek eylemini (“Sana yönelir ve sadece Senden isteriz / Bizi doğruya yönelt”) diyerek bilincin merkezine koymuştum. Bu yüzden “namaz kılın” kalıbını, o büyük kaynağa yapılan o “kesintisiz yönelim” ve bağ kurma eylemi olarak soyutladım. Namaz Kılmak deseydim insanların zihninde belli hareketlerin yapılması akla gelirdi Halbuki SALAT kelimesi Zihni bir uyanıklık Ruhi bir yönelişi ifade eder. Tam bu noktada dünya üzerinde Tanrıya yapılan fiziksel yönelişler hep farklılıklar gösterir. Bu da bize HAREKETE değil ZİHNİ ve RUHİ YÖNELİŞE odaklanmanın istenildiğini gösterir. ↩︎
29. Zekat Vermek kalınbının da Namaz Kılmak gibi kalıba sıkıştığı malum. Burada Zekat kelimesinin Fıkhın kurallarını hatırlattığı aşikar. Hal böyle olunca önemli olanın VERMEK/VEREBİLMEK olduğunun önemini belitmek için zekat kavramında gizli olan “arınma ve paylaşım” kavramlarını kullandım. (Ö.Atar) ↩︎
30. “Sabır” kelimesinin yerine “Zorluklara Dayanarak” kullandım çünkü Sabır kelimesinin tınısı sabit durmayı, hareketsiz kalmayı çağrıştırıyor. Statik durağan bir hal. Fakat “Zorluklara Dayanma”k denildiğinde belki tek kelimeyle meram ifade edilmemiş oluyor lakin zihindeki çağrışım doğruya daha fazla yaklaşıyor. (yanlış bir yorumsa Allaha sığınırım) (Ö.Atar) ↩︎
31. Burada fiziksel bir maymun olmaktan ziyade maymun karakterli anlamı çıkmakta. ↩︎
32. “Kusursuz” bir inek emredildi. Aslında Tanrının ilk buyruğunda hemen “tamam keselim” deyip kesseler çok soru sormasalardı işleri zora girmeyecekti. Demek ki bazen emrin geldiği yere bakıp çok srgulamamak ve sormamak gerek. (Ö.ATAR) ↩︎
33. O çağlarda İnek kutsaldı Allah ineğin bir parçası derken o kutsalı insanlara parça parça ettirdi. İneğin bir parçası üzerinde ellerini yıkarlarsa suçsuz yıkamazlarsa suçlu olduklarını itiraf ediyorlardı. (Menâr, I-351). İdribuhu bi ba‘dıha benzeri deyimsel bir ibare Eski Ahid’de de geçer (Tesniye 21:1-9).Günümüz insanı için pek bir anlam ifade etmeyen bu yöntem o gün için oldukça anlamlıydı. Bu konuda Mustafa İslamoğlu’nun Gerekçeli Mealine bakılabilir. (Ö.Atar) ↩︎
34. Aklen ve vicdanen ölmüş birey ya da toplumlar anlatılmak isteniyor. (Ö.ATAR) ↩︎
35. Ellerinde var olan Tevrattır. Kuran değişmemiş Tevrat’ı doğruluyor. Fakat burada Allah bizzat Tevrat olarak isim zikretmez. Bunun nedini zumlanması gereken Tevrat değil insanlığın kodlanmış doğrularının bozulması. ↩︎
36. Melek kelimesini KOZMİK GÜÇ olarak çevirdik.[ KOZMİK : Sözlüklerde ; An ordered system; order, harmony.Düzenli bir sistem; düzen, uyum.(Oxford English Dictionary (OED) & Merriam-Webster) anlamına gelir. DÜZEN ve UYUM Allahın sistemini,gücü,enerjisidir. Tüm sıfatlar Kuranda MELEK kelimesi ile ifade edilir. İnsanlar yüzyıllardır Melek kelimesini kanatları olan varlık olarak algılar zihninde nurani devasa bir kanatlı varlık canlanır. Bu algıyı kırmak için KOZMİK GÜÇ olarak ifade etmeyi doğru buldum. Adem ile meleklerin (melaikenin) diyaloğu (Bakara 30-34), teolojik ve felsefi olarak İslam düşüncesinin en büyük tartışma alanlarından biridir. Şayet meleklere “kozmik güç / Tanrı’nın enerjisi” dersek, Tanrı burada kendi enerjisiyle mi konuşuyor, kendi kendine mi tiyatro yapıyor?diye insanı düşündürtüyor. Kur’an dilinde Tanrı’nın meleklerle, gökle, yerle, hatta arıyla “konuşması” (kale / evha), bizim anladığımız manada ses tellerini titreterek, karşılıklı kahve içip sohbet etmek gibi bir konuşma değildir.Kur’an’da Tanrı yere ve göğe “İsteyerek veya istemeyerek gelin” der, onlar da “İsteyerek geldik” derler (Fussilet 11). Şimdi gökyüzünün dili, ağzı mı vardır? Hayır. Buradaki “konuşma”, ilahi iradenin o varoluşsal yasaya hükmetmesi, o gücün de bu hükme boyun eğmesidir. Aynı şekilde, Tanrı’nın Adem’i yaratırken meleklerle konuşması; Tanrı’nın evrendeki o büyük fiziksel, biyolojik ve ruhsal güçlere “Ben bu evrene aklı, iradesi ve seçme hakkı olan yepyeni bir varlık (Adem) yerleştiriyorum” diye hükmetmesidir. fakat burada Meleklerin İnsana benzetilmesi temsilî ve alegorik (sembolik) anlatımdır. (Ö.ATAR) ↩︎
37. Cebrail ve Mikail Allahın tasavvur edemediğimiz her şeyi kuşatan gücünün farklı görevdeki isimleridir. ↩︎
38. “Sana” zamiri Hz.Muhammedi kastediyor fakat Allah evrensel ve çağlar üstü bir bildiri olmasını istiyor gibi görünüyor. Sana Muhammed ama aynı zamanda şimdiki Sana sesleniyor gibi. ↩︎
39. Yahudi zihniyeti söz verirler sözlerinde durmazlar. ↩︎
40. Tevrat ↩︎
41. Yahudilerden bazıları ↩︎
42. Gerçek dediği Kitaplarında Hz. Muhammed’in geleceğinin bildirilmiş olması ↩︎
43. Tevrata sırt çevirdiler. Yahudiler kendi kitapları Tevratı da görmezden gelmekle kitaplarındaki bilgiye sırt çevirdiler. ↩︎